Interview met Ole van der Straaten over zijn tijd in Mexico

Hoe was het om na 5 jaar op de Filipijnen naar Mexico te verhuizen?

De Spanjaarden hebben huisgehouden in alle drie landen waar ik heb gewoond: Nederland, de Filipijnen en Mexico. In Nederland waar de Spanjaarden maar kort hebben gezeten hebben we niets meer met Spanje afgezien van de tekst in ons volkslied Wilhelmus, op de Filipijnen met 300 jaar Spaanse overheersing spreekt niemand meer Spaans hoewel vrijwel iedereen een Spaanse naam heeft en in Mexico is Spanje op alle mogelijke manieren nog zicht- en hoorbaar. Op dag één werd ik hier voorgesteld aan mijn directieteam, een groep van 6 algemeen directeuren van verschillende bedrijven, op één na allen Mexicanen. The leader of the pack, zei me toen:

Olé (mijn voornaam werd meteen op z’n Spaans uitgesproken), je komt highly recommended maar helaas hebben wij de ervaring met jullie expats dat jullie je geen moer aantrekken van de business, cultuur en taal en vooral bezig zijn om snel een volgende carrièrestap te maken. Daarom hierbij ons ultimatum: over 6 maanden begrijp je Spaans en over 12 maanden spreek je Spaans. Zo niet, dan gaan we je ‘saboteren’ (ik vertaal het Spaanse woord maar niet letterlijk). Welkom in Mexico Ole van der Straaten!

Op slag besefte ik toen dat de geduldige, weerbarstige Filipino had plaatsgemaakt voor de beleefde, explosieve Mexicaan. Wat een uitdaging!

En ben je Spaans gaan spreken?

Jazeker: ik heb direct een lerares in de arm genomen die me elke werkdag van half acht tot half negen les gaf. Ook nodigde ik mijn Mexicaanse collega’s uit Spaans tegen me praten. Na een half jaar verstond ik de taal en inderdaad – zoals het ultimatum was geweest, achteraf best een redelijke verwachting dus – na 12 maanden kon ik prima met de Spaanse taal uit de voeten. Wij Nederlanders zijn, denk ik, wat pragmatischer dan bijvoorbeeld de Amerikanen, die gaan naar mijn ervaring voor perfectie en geven dus al snel op wanneer ze een vreemde taal onder knieën moeten krijgen.

Wat zijn de meest significante ervaringen voor je geweest in Mexico?

Wat in mijn 4 jaar in Mexico een diepe impact op me heeft gemaakt, is de wonderlijke mengeling van zoet en zuur, van lelijk en mooi, van hard en zacht in dit land. Het is werkelijk een land van contrasten. Ondanks de agressie en het machismo zijn familiebanden hier heilig, is de 2 uur durende warme lunch niet weg te denken uit de werkdag en staan vrouwen hun mannetje. De lokale muziek bestaat uit een bonte verzameling van onstuimige rock en zachtaardige smartlappen. Smartlappen zijn favoriet, iedereen zingt er steevast bij mee. Zoals een Mexicaanse vriend me toevertrouwde: wij Mexicanen houden van onze smartlappen omdat het uiteindelijk allemaal leugens zijn.

Zakelijk heeft Ole van der Straaten een bijzondere ervaring opgedaan met het machtsspel binnen de wereld van media in Mexico.

Ergens halverwege 1996, toen ik een jaartje bezig was, kreeg ik bezoek van één van de bazen van het grootste mediabedrijf in Mexico (toen 80% marktaandeel). Die zei me:

Olé, jij bent expat hier en je wil je vermaken. Dat is je goed recht. Wij zijn het top mediabedrijf en alle grote spelers zetten hun mediabudget bij ons in. Ze betalen ons in december voor het hele jaar vooruit en dan zorgen wij ervoor dat we hun merkprogramma zo effectief mogelijk ondersteunen. Dit is ons “French Plan” en ik vertrouw erop dat je hieraan meedoet.

De arrogantie spatte van deze man af, hij speelde het misselijk makende spel van degene die zich machtig en onkwetsbaar voelt.

Ole van der Straaten heeft dit gesprek een dag op hem laten inwerken en toen wist hij wat hem te doen stond.

Ik belde met de eigenaar van het tweede mediabedrijf van Mexico, op dat moment goed voor 15% marktaandeel, en verzocht hem de volgende dag langs te komen. In deze ontmoeting vroeg ik hem: kun je mij een deal voor 1997 en 1998 geven waarin je mij de effectiviteit garandeert die je aan je grootste klant offreert, waarin je mij hierop 50% korting geeft, waarin je een soap serie ontwerpt rond mijn grootste merk, Ponds dagcrème, waarin je mijn hele budget ter beschikking krijgt en waarin wij per maand achteraf betalen? De deal was binnen het uur beklonken. Gekscherend noemden we dit binnen ons bedrijf ons “Dutch Plan”.

De 15% marktaandeel van onze mediapartner groeide naar 35%, mijn business begon te floreren en de partij van 80% werd een partij van 55%.

Wanneer ik op deze geschiedenis terugkijk, realiseer ik me dat eigen kracht vele malen sterker is dan macht. Een leerpunt dat ik tot op de dag van vandaag meeneem in iedere ontmoeting met anderen.